20 sierpnia 2014
Justina Gilevskaja
Czym jest współczesne muzeum? Rola wystawy edukacyjnej w edukacji i animacji społeczno-kulturowej Dodano: 2011-03-03 15:23:47 Autor: Justina Gilevskaja
Pojęcie i rozumienie słowa muzeum ewoluowało na przestrzeni wieków wraz ze zmieniającymi się teoriami filozoficznymi, pedagogicznymi, psychologicznymi i socjologicznymi. Gdy współcześni badacze problematyki muzealnictwa mówią o fenomenie „umuzealniania świata“ bądź takim zjawisku jak edu czy infotainment[1] gdzie muzeum występuje jako miejsce edukacji kulturalnej i edukacji dla przyszłości, inni, tacy jak E. Gombrich, zwracają uwagę na presję wywieraną na współczesne muzealnictwo przez rozwój turystyki prekształcającej muzea w ośrodki konsumpcji wystawienniczej. W ten sposób, zaznacza Renata Gaj, wzmacnia się sprzeczność między unikalnym wymiarem muzealnego eksponatu a wzmocnionym charakterem pojmowania muzeum jako produktu zamówienia społecznego[2].
Postrzeganie muzeum jako instytucji znacznie wykraczającej poza klasycznie przypisywane jej funkcje wzmocniła Dekada Kultury, ogłoszona przez UNESCO w 1988 r. Od momentu kiedy edukacja muzealna pojawiła się w obszarze muzeologii, starała się ona wypracować samodzielne zaplecze intelektualne, język, metody, co oznacza w praktyce, że każdy podejmujący tę działalność narzucał jej własny sposób rozumienia. Jednak pomimo braku jasnych ram, edukacja muzealna jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się dyscyplin muzeologicznych z koncepcją muzeum jako przestrzeni edukacyjnej demonstrującej szczególną żywotność i energiczność, jako przestrzeni działania, indywidualnych poszukiwań i rozwijania autotelicznych praktyk kształceniowych odwołujących się do tradycyjnych koncepcji, a także nowych perspektyw i kierunków rozwoju[3].
Kreowanie odbiorcy o postawie estetycznej i poznawczej, nawiązującego dialog z przedmiotem muzealnym, uczącego się poprzez doświadczenie i własną inicjatywę, chociaż odnosi się do rozwijanych na przełomie XIX i XX wieku teorii Nowego Wychowania, świadome swe początki bierze w pierwszych inicjowanych osiemnastowiecznych projektach muzealnych. Już wówczas francuski pisarz i publicysta La Font de Saint-Yenne definiował muzeum jako miejsce admiracji sztuki malarskiej i przestrzeni kształtowania się smaku artystycznego wszystkich obywateli, bez względu na przynależność klasową[4]. Podniesienie walorów edukacyjnych muzeum sprzęgło się z porewolucyjnymi postulatami podnoszącymi równość społeczną do rangi podstawowej troski demokratycznego państwa, gdzie dostęp do dóbr kultury miał się stać elemetem wyrównującym społeczne szanse.
Mimo że koncepcja muzeów przechodziła wielokrotne zmiany, dopiero w XX wieku zaczęły się one powszechnie otwierać na publiczność. Ich gwałtowny rozwój może być postrzegany jako konsekwencja „dekady edukacji” ogłoszonej przez rząd amerykański[5]. Natomiast w Europie tym ruchom sprzyjał rozwój teorii społecznych i nurtów pedagogicznych. Główne z nich, sprzęgnięte ideą Nowego Wychowania, którego koncepcje, chociaż ewolują, nadal są znaczące we współczesnym muzealnictwie edukacyjnym. Są to koncepcje J. Dewey’a, M. Montessori i J. Piaget’a. Podsumowując dorobek teoretyczny myślicieli i ich wpływ na obraz współczesnego muzeum edukacyjnego można stwierdzić, iż zakładają oni, że dzieci uczą się chętnie, wykonując czynności w oparciu o swoje codzienne doświadczenie, tzw. learning by doing (J. Dewey). Zdobywanie wiedzy poprzez doświadczenie kształci sensomotorykę i psychosensorykę dziecka, rozwijając jego myślenie abstrakycne (J. Piaget), natomiast materiały udostępniane dziecku powinny pozwolić mu na rozwijanie samokontroli, badanie otaczającego go świata i sprawdzanie własnych pomysłów (M. Montessori). Wszystkie zdobyte umiejętności służą nie tylko jako rozwijanie możliwości poznawczych i estetycznych dziecka, ale przede wszystkim odpowiadają za „poznawanie najbliższego otoczenia po to, aby czuć się bezpiecznie i pewnie”[6].
Trudno doszukiwać się dziś jednej zwartej koncepcji obejmującej istotę działań edukacji muzealnej i animacyjnej roli, jaką spełnia w społeczeństwie ta instytucja. Aczkolwiek jedną z najważniejszych koncepcji jest teoria konstruktywistyczna powołująca się na subiektywność wiedzy konstruowanej przez człowieka w procesie poznania. Wiedza w ujęciu konstruktywizmu jest postrzegana jako relatywna (konstruowana przez uczący się podmiot), a nie uniwersalna (wiedza istniejąca poza uczącym się). Z tego powodu postrzega się ją jako w większym stopniu przeplataną osobistymi odczuciami i bardziej subiektywnie przeżywaną.
[Strona 1][Strona 2]
Przypisy: 1. M. Fenech, City museums & park museums, „Art Education” 2003, nr. 56 (1), ss. 46-51.
2. R. Gaj, Muzeum miejscem edukacji, „Krakowskie Studia Małopolskie”, 2002, nr 6, ss. 116, 122.
3. M. Szeląg, J. Skutnik (red.) Edukacja muzealna. Antologia tłumaczeń. Przedmowa, Poznań 2010, s. 7.
4. Ibidem, s. 8.
5. Ibidem, s. 10.
6. J. Aksman, R. Pater, Kultura bazą edukacji w zjednoczonej Europie na przykładzie projektu „Dzieci w galerii“, „Kultura jako fundament wspólnoty edukacyjnej“ red. A. Sajdak, Kraków 2005, s. 152.
7. G. Hein, Edukacja muzealna, „Edukacja Muzealna. Antologia tłumaczeń” M. Szeląg, J. Skutnik, Poznań 2010, ss. 59 - 81.
8. M. Link-Lenczowska, Śmierć w nowych dekoracjach, „Herito” 2010, nr. 1, s. 114.
9. Ibidem, s. 115.
Bibliografia: 1. Aksman J., Pater R. Kultura bazą edukacji w zjednoczonej Europie na przykładzie projektu „Dzieci w galerii“, „Kultura jako fundament wspólnoty edukacyjnej“ red. A. Sajdak, Kraków 2005.
2. Gaj R. Muzeum miejscem edukacji, „Krakowskie Studia Małopolskie”, 2002, nr 6.
3. Hein G. Edukacja muzealna, „Edukacja Muzealna. Antologia tłumaczeń” M. Szeląg, J. Skutnik, Poznań 2010.
4. Fenech M. City museums & park museums, „Art Education” 2003, nr. 56 (1).
5. Link-Lenczowska M. Śmierć w nowych dekoracjach, „Herito” 2010, nr. 1.
6. Szeląg M., J. Skutnik (red.). Edukacja muzealna. Antologia tłumaczeń. Przedmowa, Poznań 2010.
Tagi:
Załączniki:
Artykuły
Przez sztukę o tolerancji
Przez sztukę o tolerancji Oferta edukacyjna Muzeum Śląskiego łączy się tematycznie z profilem zbiorów działu historii, etnografii...

więcej »

Artykuły
Rodziny w muzeum – wybrane obszary analizy Zwiedzanie muzeów, kiedyś łączone z indywidualnym, jednostkowym aktem recepcji, dziś wpisuje się w szeroki kontekst doświadczeń s...

więcej »

Artykuły
Pomorze Gdańskie i obóz Stutthof 1939-1945. Materiały edukacyjne
„Pamiętamy, pamiętam… Pomorze Gdańskie i obóz Stutthof 1939-1945. Materiały edukacyjne” to tytuł publikacji przygotowanej przez ze...

więcej »

Artykuły
Raport o stanie edukacji muzealnej w Polsce
Z ogromną przyjemnością oddajemy w państwa ręce „Raport o stanie edukacji muzealnej w Polsce”. Jest to pierwsza tego typu publika...

więcej »

Artykuły
Aplikacje mobilne dla muzeów
Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Chopina w Żelazowej Woli i Muzeum Pałac w Wilanowie to trzy pierwsze w Polsce muzea posiada...

więcej »

Artykuły
Muzeum Pałac w Wilanowie, Muzeum Okręgowe w Lesznie - tak daleko, tak blisko... Działania edukacyjne ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia multimediów Prezentujemy trzeci z referatów zaprezentowanych na VI Konferencji Forum Edukatorów Muzealnych. Opracowanie to poświęcone będzie ...

więcej »

Artykuły
Edukacja w pojęciu edukatorów oraz jej rola w polskich muzeach w świetle analizy II etapu Raportu o Stanie Edukacji Muzealnej
Wprowadzenie W rekomendacjach zamykających podsumowanie I Etapu badań raportu o stanie edukacji muzealnej, przeprowadzonych prze...

więcej »

Artykuły
Od oświatówki do centrum edukacji 13 grudnia 2011 roku w Łazienkach Królewskich w Warszawie odbyła się VI Konferencja Forum Edukatorów Muzealnych. W odstępach tygod...

więcej »

Artykuły
Wszystkie Oczy na Muzea! - AZM Szanowni Państwo W załączniku mam przyjemność zaprezentować artykuł który ukazał się 23.12.2011 w ogólnopolskim wydaniu Gazety Wyb...

więcej »

Artykuły
Pies i wilk, czyli o niepodległości dla najmłodszych. Program teatralny Fundacji Rodziny Józefa Piłsudskiego
Jak przekazać uczniom ideę święta niepodległości nie popadając w nudę, patos i banał? Jaka jest alternatywa dla szkolnych akademii...

więcej »