Zarówno w światowym, jak i w polskim muzealnictwie od lat coraz większą rolę odgrywa działalność edukacyjna. Muzea wręcz rywalizują ze sobą, tworząc programy edukacyjne skierowane do szerokiego grona odbiorców. Wszelkiego rodzaju warsztaty, spotkania, wykłady, lekcje muzealne, programy dla rodzin, kursy, plenery kuszą potencjalnych zainteresowanych do spędzania wolnego czasu w muzeum, do pogłębiania swojej wiedzy i rozwijania zainteresowań.

Jednakże jak naprawdę wygląda działalność edukacyjna polskich muzeów - nie wiadomo. Czy wszystkie instytucje realizują ustawowy obowiązek upowszechniania wiedzy o własnych zbiorach? Na jakie problemy napotykają, prowadząc działalność edukacyjną? Czy dysponują odpowiednimi środkami finansowymi i niezbędną infrastrukturą? Czy muzea posiadają wykwalifikowany personel do prowadzenia działań edukacyjnych? No i wreszcie - jak jest on liczony?

Te i wiele innych, pozostających bez odpowiedzi pytań uczestników „Forum Edukatorów Muzealnych” skłoniło nas do podjęcia kroków mających na celu przygotowanie pierwszego w Polsce Raportu o stanie Edukacji Muzealnej.

Pomysł stworzenia raportu pojawił się w trakcie prac i dyskusji prowadzonych w ramach „Forum Edukatorów Muzealnych”, a jego autorem jest dr Marcin Szeląg – edukator pracujący w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Wraz z pomysłodawcą w pracach nad raportem uczestniczą: Piotr Górajec (Muzeum Pałac w Wilanowie, koordynator projektu), Katarzyna Rokosz (Muzeum Narodowe w Warszawie), Justyna Bibik (Muzeum Okręgowe w Toruniu), Wiktor Kowalczyk (Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym), Monika Dylewska (Muzeum Narodowe w Krakowie), Magdalena Musiał (Muzeum Narodowe we Wrocławiu), Krystyna Milewska (Muzeum Narodowe w Szczecinie) oraz liczna grupa ankieterów i wolontariuszy.

Według projektu prace nad raportem podzielone zostały na trzy odrębne etapy. Pierwszy z nich zrealizowany został w 2009 roku i polegał na przeprowadzeniu ankiety internetowej we wszystkich polskich muzeach. W ankiecie znalazły się pytania dotyczące czterech głównych obszarów warunkujących poprawne i pełne funkcjonowanie programu edukacyjnego w muzeum. Wspomniane cztery grupy to: formy programu edukacyjnego, pracownicy zajmujący się edukacją, infrastruktura edukacyjna muzeum oraz wydawnictwa edukacyjne. Wyniki przeprowadzonego badania odnajdą państwo na Portalu Edukacji Muzealnej w sekcji poświęconej raportowi.

Drugi etap prac nad raportem zaplanowany został na 2010 rok. Pogłębionym badaniem ankietowym objętych zostało tym razem około 250 muzeów, które podczas pierwszego badania wykazały, że posiadają wszystkie w.w. cztery elementy niezbędne do prawidłowego funkcjonowania programu edukacyjnego. W drugim etapie badanie przyjęło charakter otwartej ankiety opisowej, którą ankieterzy osobiście przeprowadzali w wytypowanych muzeach. Badanie to miało na celu pogłębienie wiedzy o stanie faktycznym działalności edukacyjnej polskich muzeów, wyłowienie dobrych praktyk edukacyjnych oraz dokładne zdiagnozowanie problemów, z jakimi polscy edukatorzy muzealni spotykają się w swojej codziennej pracy. Wzór ankiety drugiego etapu znajdą Państwo w tym miejscu.

Po zakończeniu badań wyniki ankiet zostaną opracowane i podane do publicznej wiadomości.

Na 2011 rok planowany jest trzeci etap, który zakończy prace nad Raportem o Stanie Edukacji Muzealnej w Polsce. W jego trakcie zespół ekspertów zajmujących się zarówno edukacją muzealną, jak i pedagogiką ogólną, psychologią, socjologią prawem oraz muzeologią oceni wyniki ankiet zgromadzone w 2010 roku. Efektem końcowym prac nad raportem będzie publikacja opisująca stan faktyczny edukacji muzealnej w Polsce, a także prognozy jej rozwoju oraz mechanizmy pozwalające na osiągnięcie jak najlepszych efektów w tej dziedzinie muzealnictwa. Wyniki końcowe raportu ogłoszone zostaną na konferencji planowanej na jesień 2011 roku. Patronat nad konferencją objął Polski komitet ICOM.

Chcemy, aby nasz raport przyczynił się do wypracowania nowoczesnych standardów edukacji muzealnej, aby pomógł wyrównać możliwości prowadzenia działań edukacyjnych w polskich muzeach, wskazał problemy, z jakimi się one borykają oraz postawił diagnozę pozwalającą te problemy rozwiązać. Chcemy wreszcie, aby organizatorom muzeów, politykom, dyrektorom, pracownikom muzealnym uświadomił wagę i znaczenie edukacji muzealnej, a tym samym przyczynił się do rozwoju profesji edukatora muzealnego.

Projekt Raportu o Stanie Edukacji Muzealnej w Polsce realizowany jest dzięki finansowemu wsparciu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz dzięki życzliwości wielu pracowników ministerstwa kultury, dyrektorów muzeów i muzealników z całej Polski, którym chcieliśmy serdecznie podziękować.

Honorowy patronat nad projektem objęli: Pan Bogdan Zdrojewski Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Pani Katarzyna Hall Minister Edukacji Narodowej. Od strony informacyjnej projekt wspiera miesięcznik Mówią Wieki.

Zespół
Forum Edukatorów Muzealnych